Rosemarijn vertelt #13 - De dominatrix, de submissive en de schaduw van de toeschouwer

Verhalen uit het veld over intimiteit, relaties, lichaam en schaduw

Over BDSM, kink en trauma: wat een dominatrix ons leerde over projectie

Wat gebeurt er wanneer iemand geniet van iets wat jij niet begrijpt?

Binnen onze opleiding Intimacy & Shadow Work Practitioner van Yuman Art werken we zo nu en dan samen met een professionele dominatrix. Ik vind dat belangrijk, omdat ik deelnemers niet alleen vanuit boeken of theorie kennis wil laten maken met BDSM, kink, dominance en submission. Als we deze wereld onderzoeken, wil ik iemand in de ruimte hebben die haar werkelijk van binnenuit kent.

Deze vrouw heeft jarenlang als professioneel dominatrix gewerkt en heeft inmiddels een eigen praktijk waarin ze haar kennis en ervaring doorgeeft. Wat ik zo mooi aan haar vind, is dat ze niet schrikt van de donkere en lichte kanten van de mens. Je kunt haar vertellen over een kink, fetisj, bondage, impact play, dominance, submission, animal play of puppy play zonder dat er onmiddellijk een opgetrokken wenkbrauw verschijnt en zonder dat je verlangen wordt teruggebracht tot de vraag wat er ooit met jou gebeurd moet zijn om dit prettig te kunnen vinden.

Misschien is dat wel een van de meest bevrijdende dingen die je als intimiteitswerker voor een ander kunt doen: niet onmiddellijk iets vinden van wat iemand je vertelt.

Niet alles hoeft bijzonder gemaakt te worden. Niet alles hoeft verklaard te worden. En al helemaal niet alles hoeft gerepareerd te worden.

Een vrouw die de touwtjes juist uit handen wilde geven

Tijdens een van onze opleidingsdagen voelde deze dominatrix feilloos aan dat er een jonge vrouw in de groep zat die graag de submissive kant in zichzelf onderzocht. Zij hield van intensiteit en van pijnprikkels en vond het prettig wanneer een sessie ook tijdelijk zichtbaar kon blijven op haar lichaam. Voor haar hoorde dat bij de ervaring. Ze kon genieten van het opzoeken van haar grenzen en vooral van het moment waarop ze de regie werkelijk aan iemand anders kon overdragen.

In haar dagelijks leven droeg ze juist veel verantwoordelijkheid. Ze was gewend om sterk te zijn, beslissingen te nemen en de kar te trekken. Wat er precies onder haar verlangen naar submission lag, hoefden we op dat moment helemaal niet te weten. Misschien raakte het iets uit haar geschiedenis, misschien haar seksualiteit, misschien een diep verlangen naar overgave, misschien meerdere lagen tegelijkertijd. Wat we vooral wilden voorkomen, was dat wij alvast voor haar zouden besluiten wat haar verlangen betekende.

De dominatrix nodigde haar uit voor een demonstratie en samen stemden zij af wat er wel en niet kon gebeuren. Daarna ontstond voor onze ogen een spel van leiding en overgave, waarin onder andere impact play en vernedering een plek kregen. Wat aan de buitenkant voor sommige deelnemers hard of zelfs onveilig oogde, werd door de vrouw die de sessie ontving juist ervaren als een ruimte waarin zij de controle volledig mocht loslaten.

En terwijl ik naar haar keek, keek ik minstens zo veel naar de groep.

Want daar begon het werkelijk interessant te worden.

De zweep raakte niet alleen haar

Je kon bijna voelen hoe de ruimte zich in tweeën begon te delen.

Een deel van de deelnemers keek met bewondering. Zij zagen niet alleen de pijnprikkel, maar vooral de enorme concentratie waarmee de dominatrix werkte. Ze zagen hoe zorgvuldig zij bleef kijken naar degene tegenover haar en hoe bijzonder het kan zijn wanneer twee mensen samen een context creëren waarin de een tijdelijk zoveel leiding kan nemen dat de ander zich juist daardoor kan overgeven.

Maar aan de andere kant van de ruimte ontstond weerstand. Mensen schoven ongemakkelijk op hun stoel, keken weg of begonnen vragen te stellen. Moet dit nou? Waarom zou iemand dit willen? Is dit eigenlijk wel gezond? Kan iemand zoiets prettig vinden zonder dat er een beschadiging onder ligt? Moet hier geen seksueel trauma, gewond innerlijk kind of andere pijn achter zitten?

En ik vond het fantastisch dat het gebeurde.

Niet omdat ik vond dat de bewonderaars het begrepen en de mensen met weerstand het fout hadden. Juist niet. Ik vond het fantastisch omdat ineens zichtbaar werd waar onze opleiding voor mij werkelijk over gaat.

De schaduw lag midden op de vloer.

Moet achter iedere kink een wond liggen?

Natuurlijk kan seksualiteit verweven raken met trauma. In mijn werk heb ik vaak genoeg gezien dat een lichaam bepaalde dynamieken herkent vanuit eerdere ervaringen en dat iemand in seksualiteit opnieuw iets opzoekt wat verbonden is met oude pijn, machteloosheid of overleving. Dat bestaat en daar moeten we als intimiteitswerkers zorgvuldig naar durven kijken.

Maar het tegenovergestelde is minstens zo belangrijk.

Niet iedere kink is een wond.

Niet iedere submissive heeft een beschadigd innerlijk kind dat gerepareerd moet worden en niet iedere dominant probeert een oud machtstekort te compenseren. BDSM-interesses kunnen onderdeel zijn van iemands seksualiteit zonder dat daar een psychologische beschadiging onder gevonden hoeft te worden. Wetenschappelijk onderzoek geeft ook weinig steun aan de oude gedachte dat BDSM in algemene zin vanuit psychopathologie of jeugdtrauma verklaard kan worden.

En dat vind ik ontzettend belangrijk, omdat het verlangen om iets onmiddellijk psychologisch te verklaren soms veel meer vertelt over degene die kijkt dan over degene naar wie gekeken wordt.

Daarom werd het gesprek ná de demonstratie misschien nog waardevoller dan de demonstratie zelf.

Toen draaide zij zich naar de groep

De jonge vrouw die de sessie had ontvangen, zat daarna gewoon tussen ons in. Ze had gevoeld wat er tijdens haar sessie in de ruimte was gebeurd en merkte natuurlijk ook dat haar ervaring iets bij anderen had losgemaakt.

En zij kon daar eigenlijk heel helder in blijven.

Ze gaf terug dat ze de projecties voelde en de vragen begreep, maar dat de ervaring voor háár heel fijn was geweest.

Daarmee gebeurde iets prachtigs.

Want ineens ging het niet meer over de vraag:

Wat is er met deze vrouw aan de hand dat ze dit prettig vindt?

De vraag draaide zich om:

Wat gebeurt er eigenlijk in mij wanneer ik zie dat een ander iets prettig vindt wat ík niet begrijp?

En volgens mij begint daar werkelijk schaduwwerk.

Want hoe snel maken wij van ons ongemak een waarheid over iemand anders?

Ik voel afkeer, dus het zal wel ongezond zijn.

Ik begrijp het niet, dus er moet wel trauma onder zitten.

Ik zou dit nooit willen, dus waarom zou een gezond mens dit dan wel willen?

Voor een intimiteitswerker is dat een gevaarlijke beweging.

Een intimiteitswerker hoeft niet alles mooi te vinden

Ik geloof helemaal niet dat je als intimiteitswerker alles moet omarmen. Dat zou net zo goed een vorm van wegkijken kunnen worden. Wanneer er geen werkelijk consent is, wanneer iemand niet vrij kan stoppen, wanneer grenzen structureel worden overschreden of wanneer iemand zichzelf of een ander beschadigt vanuit een dynamiek die niet meer vrij voelt, hebben we daar natuurlijk naar te kijken.

Maar dat is iets anders dan een verlangen verdacht maken omdat het niet het onze is.

Dat vraagt om wat ik binnen onze opleiding steeds weer de middenpositie noem. Een plek in jezelf van waaruit je nieuwsgierig kunt blijven terwijl je tegelijkertijd je eigen reacties serieus neemt. Je hoeft je afkeer niet weg te drukken en je hoeft jezelf ook niet te dwingen BDSM ineens prachtig te vinden. Je hebt alleen te voorkomen dat jouw afkeer automatisch een diagnose over de ander wordt.

Daarom vind ik vragen als “is dit normaal?” eigenlijk steeds minder interessant.

Ik wil weten of iemand vrij kan kiezen, of er werkelijk consent is, of een ja ook een nee mag worden, of iemand zich veilig genoeg voelt om grenzen te communiceren en vooral: wat betekent deze ervaring voor deze mens?

Dat laatste kunnen wij namelijk niet voor een ander invullen.

Misschien zat de grootste les wel bij de toeschouwers

Achteraf realiseerde ik me opnieuw waarom ik zo graag professionals uit verschillende werelden onze opleiding binnenhaal. Niet omdat onze deelnemers daarna allemaal met een zweep moeten kunnen werken of BDSM in hun praktijk moeten opnemen. Dat is helemaal niet het doel.

Ik wil dat ze leren kijken. Werkelijk kijken.

Naar de mens die tegenover hen zit, in plaats van naar het hokje waarin hun eigen normen die mens het liefst zouden plaatsen.

Want iemand kan een kink hebben en een trauma hebben. Iemand kan een kink hebben zonder trauma. Een verlangen kan verbonden zijn met een Erotic Blueprint, met identiteit, met spel, met overgave, met intensiteit of met een betekenis die alleen degene die het verlangen ervaart werkelijk kan vertellen.

Als begeleider hoeven we het antwoord niet vooraf te kennen.

Dat is misschien wel de essentie.

Die dag dacht ik aanvankelijk dat we naar een demonstratie van een dominatrix en een submissive zouden kijken. Achteraf denk ik dat er iets heel anders gebeurde.

De vrouw op de vloer onderzocht haar overgave. De dominatrix liet haar vakmanschap zien.

Maar de rest van ons kreeg een spiegel voorgehouden.

En misschien was dat wel de meest interessante vorm van impact play van die hele dag.

Niet de zweep die de huid raakte, maar het verlangen van een ander dat onze eigen overtuigingen raakte.

Want echte intimiteit begint voor mij niet wanneer ik jouw verlangen begrijp.

Het begint wanneer ik jou nog steeds als volledig mens kan ontmoeten wanneer ik het níét begrijp.