Rosemarijn vertelt #08 - Hoeveel intimiteit kun je beleven zonder werkelijk intiem te zijn?

Verhalen uit het veld over intimiteit, relaties, lichaam en schaduw

Over tantra, kink, BDSM, seksuele vrijheid, monogamie en waarom werkelijk voelen iets anders is dan veel ervaren

“Ik heb al tien jaar tantra-ervaring”

Ik hoor het regelmatig tijdens een intake. Iemand zit tegenover me en vertelt hoeveel ervaring er inmiddels is opgedaan op het gebied van intimiteit en seksualiteit. Tien jaar tantra, verschillende tantra-festivals bezocht, tempelavonden gedaan, kink- en BDSM-avonden meegemaakt, workshops gevolgd rondom conscious sexuality, geëxperimenteerd met een open relatie, polyamorie of misschien samen met een partner naar een swingfeest geweest. Er is veel gezien, veel gedaan en vooral veel ervaren, en ergens in dat verhaal ontstaat soms bijna vanzelfsprekend de conclusie: ik ben eigenlijk al behoorlijk goed in intimiteit.

Sommige mensen die bij ons aankloppen voor de Intimacy and Shadow Work Practitioner-opleiding van Yuman Art hebben zoveel workshops en trainingen gevolgd dat ze het gevoel hebben dat ze eigenlijk al half intimiteitscoach zijn. Dat begrijp ik ergens ook, want wanneer je jarenlang allerlei vormen van seksualiteit, lichaamswerk en relationele vrijheid hebt onderzocht, heb je natuurlijk ervaring opgedaan en waarschijnlijk ook veel over jezelf geleerd.

Alleen stel ik tijdens zo'n gesprek vaak een andere vraag.

Niet: wat heb je allemaal gedaan?

Maar: hoe diep heb je jezelf daarin werkelijk ontmoet?

Want veel ervaring hebben met intimiteit is voor mij niet automatisch hetzelfde als werkelijk intiem kunnen zijn.

Ervaren en voelen zijn niet hetzelfde

Dat onderscheid is in de loop van mijn werk steeds belangrijker voor me geworden. We gebruiken ervaren en voelen gemakkelijk alsof het bijna hetzelfde is, terwijl het voor mij twee heel verschillende bewegingen kunnen zijn.

Een ervaring heeft iets aantrekkelijks. Er gebeurt iets. Je wordt geprikkeld, uitgedaagd of aangeraakt. Je ontmoet nieuwe mensen, stapt een ruimte binnen waarin andere regels gelden, probeert iets wat je nog nooit hebt gedaan of ontdekt een kant van je seksualiteit die je nog niet kende. Een ervaring kan intens zijn en je werkelijk iets over jezelf leren. Daar is niets mis mee.

Maar ervaring kan óók een manier worden om voortdurend in beweging te blijven.

En juist daarom ben ik nieuwsgierig naar wat er gebeurt wanneer iemand even nergens naartoe kan.

Wanneer er geen workshop is, geen festival, geen volgende geliefde, geen ceremonie, geen nieuwe techniek, geen spannende grens om te onderzoeken en geen ander mens dat iets in jou activeert.

Wat voel je dan?

Kun je verlangen voelen zonder het onmiddellijk te hoeven uitleven? Kun je verdriet ontmoeten zonder het meteen te willen transformeren? Kun je voelen dat je lichaam eigenlijk nee zegt, terwijl je hoofd vindt dat je ja zou moeten zeggen? Kun je verdragen dat er even helemaal niets spectaculairs gebeurt en toch aanwezig blijven bij wat zich vanbinnen aandient?

Voor mij begint intimiteit steeds meer precies daar.

Waarom ik zelf voorzichtig ben met de tantrawereld

Ik kan me heel goed voorstellen waarom mensen zich aangetrokken voelen tot tantra, tantra-festivals, tempelavonden en andere vormen van bewuste seksualiteit. Er bestaan prachtige scholen en integere begeleiders en voor veel mensen kunnen zulke plekken waardevolle, bevrijdende en soms transformerende ervaringen bieden. Ik heb dan ook geen behoefte om tantra als geheel af te wijzen of om voor iemand anders te bepalen welke wereld diegene wel of niet zou moeten onderzoeken.

Tegelijkertijd ben ik zelf nooit iemand geweest die zich sterk aangetrokken voelde tot het aflopen van tantrische evenementen en allerlei intimiteitsgerichte workshops. Daar ligt voor mij zowel een persoonlijke als professionele reden onder. In de vele jaren waarin ik mensen heb begeleid rondom relaties, seksualiteit, trauma, lichaamswerk en intimiteit heb ik namelijk ook andere verhalen gehoord. Verhalen van mensen die binnen tantrische of seksueel-spirituele settings ervaringen hebben opgedaan waarbij grenzen achteraf minder helder bleken dan ze op het moment zelf dachten, waarbij consent te gemakkelijk werd verondersteld of waarbij de machtspositie van een begeleider onvoldoende werd onderzocht.

Dat betekent voor mij niet dat tantra verkeerd is. Het betekent wel dat ik voorzichtig ben geworden met iedere omgeving waarin een intense ervaring gemakkelijk kan worden aangezien voor diep innerlijk werk.

Want het feit dat iets intens voelt, betekent nog niet automatisch dat het helend is.

En het feit dat iemand heel veel durft, betekent niet automatisch dat iemand zichzelf heel goed kan voelen.

Wat als seksuele vrijheid opnieuw een vorm van aanpassen wordt?

Wat mij daarnaast in mijn praktijk opvalt, onder andere bij millennials die bij ons binnenkomen, is dat seksuele vrijheid binnen bepaalde kringen soms ongemerkt een nieuwe vorm van presteren lijkt te worden. Ik wil daar nadrukkelijk geen uitspraak mee doen over een hele generatie, maar ik zie wel mensen voor wie er een nieuwe sociale norm lijkt te ontstaan rondom wat het betekent om vrij, bewust en seksueel ontwikkeld te zijn.

Je moet open zijn, je moet veel kunnen onderzoeken, je zou niet te jaloers moeten zijn en een open relatie of polyamorie kan bijna gaan klinken alsof het een bewustere vorm van liefhebben is dan monogamie. Je moet je grenzen verleggen, kink durven onderzoeken, vrij kunnen spreken over seksualiteit en vooral niet te snel iets bekrompen vinden.

Ik vind dat fascinerend.

Want daarmee kunnen we ongemerkt precies datgene opnieuw creëren waarvan we dachten dat we ons hadden bevrijd: een norm waaraan we moeten voldoen.

Waar een eerdere generatie misschien leerde dat een goed leven betekende dat je trouwde, monogaam bleef en je seksualiteit binnen duidelijke maatschappelijke kaders hield, kan binnen bepaalde moderne intimacy-kringen bijna de omgekeerde druk ontstaan. Alsof je, wanneer je werkelijk vrij bent, je relatie zou moeten kunnen openen, minder jaloezie zou moeten voelen en jezelf gemakkelijker seksueel aan verschillende mensen zou moeten kunnen geven.

Maar als vrijheid iets wordt waaraan je moet voldoen, hoeveel vrijheid is er dan werkelijk over?

Misschien ontdek je tijdens je innerlijke werk wel dat je ontzettend monogaam bent

Daarom is innerlijk consent voor mij zo'n wezenlijk onderdeel van intimiteit.

Want misschien kom je, wanneer je werkelijk vertraagt en alle stemmen van buiten even zachter laat worden, tot de ontdekking dat je helemaal geen open relatie wilt. Misschien wil je niet polyamoreus leven en hoef je geen seksuele verbindingen met verschillende mensen. Misschien kom je er juist achter dat jouw lichaam en seksualiteit volledig tot bloei komen binnen exclusiviteit, veiligheid en een diepe verbinding met één mens.

Misschien ben je gewoon heel monogaam.

Daar is werkelijk niets mis mee.

Maar iemand anders kan door precies hetzelfde innerlijke werk tot een totaal andere ontdekking komen. Misschien heb je jezelf jarenlang in monogamie proberen te persen terwijl je ten diepste verlangt naar consensuele non-monogamie, ethische non-monogamie of polyamorie. Misschien ontdek je een kinky kant in jezelf die jarenlang in de schaduw heeft gezeten of merk je dat je seksualiteit veel vrijer is dan je jezelf ooit hebt toegestaan.

Ook daar is niets mis mee.

Het innerlijke werk schrijft de uitkomst niet voor.

Het innerlijke werk helpt je ontdekken wat jouw uitkomst is.

Innerlijk consent vraagt iets anders dan alles durven

We praten gelukkig steeds meer over consent binnen seksualiteit en intimiteit, maar ik denk dat er nog een laag onder ligt die minstens zo belangrijk is: het consent dat plaatsvindt voordat er überhaupt een ander mens in beeld komt.

Het consent met jezelf.

Kun je werkelijk voelen wanneer iets een ja is? Herken je jouw nee voordat iemand anders jouw grens moet bewaken? Kun je onderscheiden of je ergens naar verlangt omdat je lichaam en je hele wezen daar werkelijk naartoe bewegen, of omdat je bang bent om saai, preuts, ouderwets of niet vrij genoeg gevonden te worden?

Misschien ben je op een tantra-festival waar iedereen zijn kleding uittrekt en voel jij dat je jouw kleding aan wilt houden. Misschien ben je op een kinkavond waar anderen een ervaring als fantastisch bevrijdend beleven en zegt jouw lichaam dat je naar huis wilt. Misschien zit je in een vriendenkring waarin open relaties normaal zijn en merk je dat jij verlangt naar exclusiviteit.

Maar het kan net zo goed andersom zijn. Misschien leef je in een omgeving waarin monogamie vanzelfsprekend is en voel je dat er iets anders in jou leeft. Misschien verlang je naar een open relatie, polyamorie, kink of een vorm van seksualiteit die binnen jouw omgeving helemaal niet begrepen wordt.

Innerlijk consent kiest geen kamp.

Het vraagt alleen:

Wat is werkelijk van mij?

Mijn voorkeur ligt bij mensen die bereid zijn eerst naar binnen te gaan

Misschien ligt daar ook mijn persoonlijke voorkeur wanneer het over intimiteit gaat. Ik voel me het meest aangetrokken tot ontmoetingen met mensen die bereid zijn geweest hun innerlijke wereld te onderzoeken voordat ze zichzelf voortdurend aan nieuwe ervaringen of andere mensen geven.

Daarmee bedoel ik nadrukkelijk niet dat iemand eerst volledig geheeld moet zijn voordat diegene intiem mag zijn. Als dat de voorwaarde zou zijn, konden we waarschijnlijk allemaal heel lang wachten. Innerlijk werk kent bovendien geen eindstation waarop je kunt zeggen: nu heb ik alles opgelost en kan niemand mij meer raken.

Ik bedoel iets anders. Ik bedoel mensen die weten dát ze een schaduw hebben. Mensen die beginnen te herkennen wanneer ze projecteren, die nieuwsgierig durven zijn naar hun innerlijke kinderen en die hun eigen ja en nee steeds beter leren voelen. Mensen die begrijpen dat bewustzijn niet betekent dat je nergens meer bang voor bent, nooit meer jaloers wordt of iedere seksuele mogelijkheid moet kunnen omarmen.

Juist iemand die werkelijk innerlijk werk doet, kan ontdekken dat die helemaal niet zoveel wil.

En iemand anders ontdekt misschien dat die veel meer wil dan ooit gedacht.

Beide kunnen het resultaat zijn van diep voelen.

Het ego kan ondertussen ontzettend veel ervaringen verzamelen

Dat is nog iets wat ik fascinerend vind.

Ons ego houdt van identiteit en kan die identiteit werkelijk overal van maken, óók van persoonlijke, spirituele en seksuele ontwikkeling.

Ik doe al tien jaar tantra.

Ik ben poly.

Ik heb Kundalini-ervaringen gehad.

Ik doe conscious kink.

Ik ben seksueel heel vrij.

Ik heb tientallen trainingen en festivals bezocht.

Voor je het weet worden ervaringen bijna medailles waarmee we onszelf vertellen wie we zijn. Niet omdat iemand bewust opschept of iets verkeerd doet. Het is ontzettend menselijk. Maar juist daarom vind ik een andere vraag interessanter dan hoeveel iemand heeft meegemaakt.

Wie ben jij wanneer er even niets te beleven valt?

Want misschien heb je vijftig workshops gevolgd en ben je nog steeds doodsbang om werkelijk alleen te zijn. Misschien kun je je volledig blootgeven in een tempelruimte, maar vind je het bijna ondraaglijk om tegen je partner te zeggen dat je bang bent hem kwijt te raken. Misschien durf je seksueel vrijwel alles, maar lukt het je nauwelijks om te zeggen: nee, eigenlijk wil ik dit niet.

En misschien zit dáár je werk.

Vertragen kan confronterender zijn dan een grens verleggen

Binnen onze Intimacy and Shadow Work Practitioner-opleiding van Yuman Art werken we daarom ervaringsgericht, maar de ervaring is nooit het eindstation. We gebruiken wat er gebeurt juist als ingang naar wat daaronder leeft.

En daarvoor moeten we vertragen.

Juist in die vertraging kan zichtbaar worden wat door alle beweging heen nauwelijks hoorbaar was. Misschien komt er een innerlijk kind omhoog dat wanhopig graag gezien wil worden. Misschien ontdek je hoeveel bevestiging je nodig hebt om jezelf aantrekkelijk te voelen. Misschien ligt er onder jouw seksuele vrijheid een angst om werkelijk iemand nodig te hebben, of ontdek je onder een jarenlang aangepast leven juist een enorme seksuele levenskracht die nooit ruimte heeft gekregen.

Daar liggen verdriet, schaamte en angst, maar ook verlangens, potentieel en archetypische krachten die veel groter kunnen voelen dan het dagelijkse beeld dat we van onszelf hebben gemaakt.

En precies daar wordt voelen iets anders dan ervaren.

De mind probeert ons vaak te beschermen

Daarom werken we binnen Yuman Art onder andere met Voice Dialogue. Niet omdat de mind onze vijand is en we van ons denken af moeten, maar juist omdat veel innerlijke delen ooit een belangrijke beschermende functie hebben gekregen.

Wanneer werkelijk voelen ooit te spannend, te pijnlijk of te overweldigend was, kunnen denken, analyseren, rationaliseren en controle houden prachtige manieren worden om onszelf te beschermen. Ook ons zenuwstelsel beschikt over beschermingsreacties zoals vechten, vluchten en bevriezen wanneer iets als bedreigend of overweldigend wordt ervaren.

Die bescherming hoeft niet kapot. We moeten haar leren begrijpen.

Wanneer er langzaam voldoende veiligheid ontstaat, kan een mens soms iets gaan toelaten wat eerder te veel was. Het zenuwstelsel hoeft niet voortdurend in dezelfde alertheid te blijven en er ontstaat ruimte voor sensitiviteit.

Dan kan voelen juist subtieler worden. Niet groter, harder en spectaculairder. Maar fijner. Preciezer en dieper.

Onder de ervaring ligt soms de schaduw — en soms je grootste potentieel

Daar ontmoeten we voor mij het Jungiaanse werk.

Wanneer we spreken over de schaduw, gaat het niet alleen over de kanten van onszelf die we liever niet willen zien. In de schaduw kunnen ook enorme kwaliteiten en verlangens verborgen liggen die nooit binnen ons bewuste zelfbeeld mochten bestaan.

Daar kan je kracht liggen, je seksualiteit, je zachtheid, je leiderschap, je woede, je vermogen om te ontvangen, je behoefte aan overgave of juist je verlangen om te leiden. Daar kan iemand ontdekken dat monogamie werkelijk bij hem past, terwijl een ander een vermogen tot meerdere liefdesverbindingen tegenkomt dat jarenlang is onderdrukt.

In ons werk onderzoeken we daarbij ook polariteiten: yin en yang, kracht en zachtheid, leiden en ontvangen en wat wij de hartgedragen mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten in een mens noemen. Vanuit het Jungiaanse gedachtegoed werken we daarnaast met schaduw, projectie, archetypische energieën en het proces van individuatie.

Niet om uiteindelijk een perfect mens te worden. Maar om steeds meer van jezelf te kunnen dragen.

Wanneer je jezelf meer kunt dragen, hoeft de ander minder voor jou te dragen

Dat heeft enorme gevolgen voor intimiteit.

Wanneer ik mijn eigen kracht nauwelijks kan voelen, kan ik iemand anders nodig hebben om mij voortdurend krachtig te laten voelen. Wanneer ik mijn seksualiteit alleen ervaar wanneer iemand mij begeert, wordt de ander verantwoordelijk voor mijn seksuele levensenergie. Wanneer ik mijn eigen zachtheid niet kan dragen, heb ik iemand nodig die voortdurend zacht voor mij is. En wanneer ik diep vanbinnen niet geloof dat ik voldoende ben, kan de keuze van mijn partner voor mij steeds opnieuw het bewijs moeten leveren dat ik besta.

Daar ontstaat kramp. Daar ontstaan projecties.

En daar kan intimiteit ongemerkt veranderen in elkaar nodig hebben om delen van onszelf te reguleren die we nog niet zelfstandig kunnen ontmoeten.

Het Jungiaanse individuatieproces nodigt ons juist uit om steeds meer van wat we buiten onszelf hebben gelegd terug te halen en als onderdeel van onszelf te leren herkennen.

Niet zodat we niemand meer nodig hebben.

We zijn relationele wezens.

Maar zodat we een ander steeds minder nodig hebben om ons compleet te máken en die ander daardoor steeds meer werkelijk kunnen ontmoeten.

Van buiten naar binnen — en daarna weer naar buiten

Misschien is dat uiteindelijk de beweging die onze visie op intimiteit het eenvoudigst samenvat.

Veel mensen zijn gewend geraakt aan:

Ik zoek een ervaring, zodat ik iets kan voelen.

Wij proberen regelmatig de beweging om te draaien:

Ik vertraag, ik voel, ik onderzoek mijn innerlijke ja en nee, en vanuit dat contact kies ik wat ik werkelijk wil ervaren.

En het prachtige is dat dit helemaal niet hoeft te betekenen dat het leven daarna minder avontuurlijk wordt.

Misschien ga je daarna juist naar een tempelavond. Misschien ontdek je kink of BDSM en ontmoet je daar een kant van jezelf die jarenlang verborgen is gebleven. Misschien onderzoek je polyamorie, consensuele non-monogamie of een open relatie en voelt dat als thuiskomen.

Maar misschien gebeurt precies het tegenovergestelde en kom je na jaren zoeken, workshops volgen en grenzen verleggen tot de ontdekking dat je eigenlijk verlangt naar één mens, één diepe relatie, exclusiviteit en een seksualiteit die steeds verder opent doordat er juist zoveel veiligheid en vertrouwdheid bestaat.

Het ene is niet vrijer dan het andere.

Het gaat erom dat het van jou is.

Intimiteit begint voor mij bij intiem durven zijn met jezelf

Daarom geloof ik niet dat iemand automatisch een goede intimiteitscoach wordt door zoveel mogelijk intimiteitservaringen te verzamelen. Ervaring is waardevol, kennis is waardevol en technieken kunnen ontzettend waardevol zijn, maar uiteindelijk moeten we naar een laag die daaronder ligt.

Kun je stilvallen wanneer je liever wilt bewegen? Kun je bij schaamte blijven zonder haar onmiddellijk te transformeren? Kun je je verlangen voelen zonder het meteen op een ander te leggen? Kun je jouw nee respecteren wanneer iedereen om je heen ja lijkt te zeggen en kun je jouw ja onderzoeken wanneer de wereld vindt dat je nee zou moeten zeggen?

Kun je je kracht ontmoeten zonder iemand te hoeven overheersen, je zachtheid voelen zonder jezelf kwijt te raken en je innerlijke kinderen leren kennen zonder ze automatisch de beslissingen van je volwassen leven te laten nemen?

Dat is voor mij het werk onder intimiteit.

En precies daarom gaat de Intimacy and Shadow Work Practitioner-opleiding van Yuman Art niet alleen over wat je allemaal met een ander mens kunt doen. We werken met Jungiaans schaduwwerk, Voice Dialogue, lichaamswerk, innerlijk consent, seksualiteit, polariteiten en het vermogen steeds dieper aanwezig te blijven bij wat er werkelijk in jou gebeurt.

Want misschien hebben we uiteindelijk niet altijd nóg een ervaring nodig.

Misschien moeten we soms stoppen met verzamelen en lang genoeg vertragen om te ontdekken wat er gebeurt wanneer er even niets hoeft.

Niet omdat ervaren verkeerd is, maar omdat er een wereld van verschil kan bestaan tussen een ervaring nodig hebben om jezelf te kunnen voelen en zo diep met jezelf verbonden raken dat je vanuit die plek vrij kunt kiezen wat je wilt ervaren.

En misschien is echte intimiteit daarom uiteindelijk niet hoeveel je met een ander durft te beleven, maar hoeveel waarheid je in jezelf durft toe te laten wanneer er even helemaal niets gebeurt.